gdzie-witamina-c

Lek. Ewa Pszenna

Witaminy, w tym witamina C, czyli kwas askorbinowy, są organicznymi związkami chemicznymi, które dla człowieka są egzogenne. Oznacza to, że nasz organizm nie może ich syntezować i w związku z tym musimy je sobie dostarczać z zewnątrz – wraz z pożywieniem. Witamina C jest jedną z najbardziej popularnych, ale co tak naprawdę o niej wiemy? Jaka jest jej rola? Z czym wiążą się nadmiar i niedobór?

Jaką rolę pełni w organizmie witamina C?

Przez kolejne lata badano właściwości tej rozpuszczalnej w wodzie witaminy i teraz już wiemy, że spełnia ona szereg ważnych funkcji w organizmie człowieka. Uczestniczy w przemianach metabolicznych, wspiera właściwy rozwój zębów, kości, warunkuje prawidłowy proces gojenia ran i złamań, wspiera oporność. Ale to nie wszystko. Witamina C jest bardzo silnym przeciwutleniaczem, wspiera syntezę kolagenu (ważnego składnika tkanki łącznej) i wchłanianie żelaza, ułatwia syntezę kortykosteroidów. Wspiera też prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, bowiem bierze udział w produkcji hormonów stresu.

Ze względu na to, że kwas askorbinowy pełni tak wiele ważnych ról, jego niedobory pociągają za sobą poważne konsekwencje zdrowotne, dlatego należy zadbać o jej właściwy poziom.

witamina c w smoothie

Nadmiar witaminy C – skutki i objawy

Bez względu na to, czy witamina C będzie przyjmowana w formie gotowego suplementu czy wraz z pokarmem, istnieje ryzyko jej przedawkowania. Może się ono objawiać m.in. biegunką i częstomoczem. Zbyt duża ilość witaminy w organizmie może ponadto prowadzić do powstawania kamieni nerkowych – ale tylko w sytuacji, gdy będzie zażywana w nadmiarze przez dłuższy czas, bo sporadycznie przyjmowana, nawet w dużej ilości, wydalana jest wraz z moczem bez szkody dla organizmu. Ryzyko powstawania kamieni nerkowych w wyniku przyjmowania zbyt dużych ilości witaminy C zachodzi głównie u osób, które mają nich skłonność.

Przypadki przedawkowania witaminy C są bardzo rzadkie. Przyjmuje się, że dzienna dawka leku powinna wynosić maksymalnie 1000 mg kwasu askorbinowego. W trakcie badań skutki uboczne przedawkowania uwidaczniały się dopiero po zażywaniu minimum 3000 mg dziennie przez dłuższy czas.

Niedobór witaminy C – skutki i objawy

O wiele poważniejszy w skutkach niż nadmiar jest niedobór kwasu askorbinowego. Całkowity jego brak prowadzi do rozwoju szkorbutu – wielonarządowej choroby objawiającej się m.in. ogólnym osłabieniem organizmu, samoistnymi krwawieniami, rozchwianiem oraz wypadaniem zębów (najczęściej kojarzony ze szkorbutem objaw).

Objawy niedoboru zależą natomiast od jego stopnia. Są to m.in.: kruchość i pękanie naczyń krwionośnych, zmęczenie i osłabienie organizmu, zaburzenia odporności, niedokrwistość, zmiany na dziąsłach (np. krwawienie). Może też dokuczać bolesność stawów, utrudnione staje się gojenie ran.

witamina C źródła niedobór nadmiar

Jak zaopatrzyć organizm w witaminę C?

Bardzo bogatym źródłem witaminy C są np.: dzika róża, porzeczki czarne, czerwona papryka, natka pietruszki, brukselka, brokuły, truskawki, owoce cytrusowe, kapusta kiszona, szczypiorek, rabarbar, kapary, czyli ogólnie rzecz ujmując, warzywa i owoce. Niestety witamina C jest nietrwała i ulega rozpadowi, gdy zostanie wystawiona na działanie tlenu oraz wysokiej temperatury. W związku z tym szczególnie owoce warto spożywać w surowej postaci.

 width=

W niewielkiej ilości witamina C występuje również w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak m.in. wątroba wołowa i wieprzowa, niektóre ryby (np. pstrąg i dorsz). Są to jednak tak śladowe ilości, że nie ma możliwości, by ich spożycie wyczerpywało temat dziennego zapotrzebowania.

Na niedobór kwasu askorbinowego narażeni są m.in. palacze oraz osoby żyjące w ciągłym stresie. Ponadto może on grozić dzieciom, które często odmawiają jedzenia warzyw i owoców lub spożywają je w minimalnych ilościach. Aby wesprzeć ich prawidłowy rozwój – po konsultacji z pediatrą – warto sięgnąć po sprawdzone, gotowe suplementy diety. Ponad wszystko natomiast warto już od najwcześniejszych lat wprowadzać zasady zdrowego żywienia i dbać o to, by maluchy znały fantastyczny smak licznych warzyw i owoców!

Bibliografia:

  1. Mgr inż. Przygoda B., Witamina C, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/63300,witamina-c, data dostępu: 27.11. 2018
  2. Dr n med. Kuchar E., Szkodliwość dużych dawek witaminy C, https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/98325,szkodliwosc-duzych-dawek-witaminy-c, data dostępu: 27.11.2018
  3. Nowak R., Natura – niedoceniane źródło kwasu askorbinowego, https://www.czytelniamedyczna.pl/2528,natura-niedoceniane-zrodlo-kwasu-askorbinowego.html, data dostępu: 27.11.2018