dorosły mierzy temperaturę leżącemu dziecku

Wielu rodziców, zgłaszając się po raz kolejny ze swoim dzieckiem do pediatry, używa określenia „moje dziecko ciągle choruje”. Najczęściej wiążą to z pierwszym kontaktem malucha z liczną grupą rówieśników w żłobku czy przedszkolu. Gdzie jednak znajduje się granica pomiędzy niegroźnym chorowaniem dziecka, a chorowaniem związanym z zaburzeniami odporności? Jak diagnozuje się i leczy tego typu schorzenia?

Na co najczęściej chorują maluchy?

Dzieci, podobnie jak dorośli, najczęściej chorują na zakażenia układu oddechowego. Z każdym oddechem do naszych dróg oddechowych dostaje się mnóstwo drobnoustrojów, które mogą stać się przyczyną infekcji. Najczęściej mają one podłoże wirusowe. To, czy dojdzie do ich rozwoju, jest uzależnione od działania układu odpornościowego. Nie oznacza to jednak, że po stwierdzeniu kilku zapaleń gardła czy zatok, możemy mówić o zaburzeniach odporności. Układ immunologiczny dziecka przez kilka pierwszych lat życia dopiero się kształtuje i siłą rzeczy jego organizm jest bardziej podatny na zakażenia. Szczególnie sprzyja temu przebywanie w zamkniętym środowisku żłobka, przedszkola czy szkoły, gdzie chora osoba jest w stanie w krótkim czasie zarazić wiele kolejnych. [1][2][3]

Wśród często diagnozowanych u dzieci infekcji można wymienić także zakażenia układu moczowego i układu pokarmowego. [1][2]

Czy to już niedobór odporności?

Aby ułatwić rodzicom i lekarzom wysunięcie podejrzenia zaburzeń odporności u dziecka, wyselekcjonowano grupę tzw. znaków alarmowych. Stwierdzenie co najmniej dwóch z nich skłania do poszerzenia diagnostyki w tym kierunku. Są to:

- przechorowanie co najmniej 4 zapaleń ucha w ciągu roku,

- przechorowanie co najmniej 2 zapaleń zatok w ciągu roku,

- przechorowanie co najmniej 2 zapaleń płuc w ciągu roku,

- konieczność zastosowania co najmniej dwumiesięcznej antybiotykoterapii,

- brak przyrostu masy ciała i zahamowanie rozwoju,

- nawracające ropnie skórne lub w obrębie narządów wewnętrznych,

- przewlekła grzybica jamy ustnej u dzieci powyżej 1. roku życia,

- konieczność antybiotykoterapii dożylnej, brak reakcji organizmu na antybiotykoterapią doustną,

- przechorowanie co najmniej 2 razy w życiu poważnej infekcji ogólnoustrojowej, takiej jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie kości, posocznica,

- stwierdzenie pierwotnych niedoborów odporności u najbliższych członków rodziny (rodzice, rodzeństwo). [1][3]

mała dziewczynka trzyma się za gardło

Diagnostyka zaburzeń odporności u dzieci

Rozpoznawalność pierwotnych zaburzeń odporności w Polsce jest bardzo niska w porównaniu do innych krajów europejskich, ponieważ pacjenci rzadko trafiają do poradni immunologicznych, zajmujących się ich diagnostyką. Pierwszy krok może jednak zostać zrealizowany nawet w ramach podstawowej działalności przychodni. Jest to morfologia krwi, która pomaga wykluczyć inne choroby, prowadzące do nawracających infekcji, np. niedokrwistość czy inne zaburzenia hematologiczne. [1][2][4]

W rozpoznaniu pierwotnych zaburzeń odporności kluczowe jest oznaczenie stężenia immunoglobulin w klasach IgA, IgG i IgM. W razie potrzeby wykonuje się bardziej specjalistyczne badania. [1][2][4]

Jak leczy się pierwotne zaburzenia odporności?

Podstawą leczenia pierwotnych zaburzeń odporności jest regularne uzupełnianie niedoborów gamma-globulin. W reakcjach immunologicznych kluczowe znaczenie mają immunoglobuliny klasy IgG, dlatego dawki preparatów dobiera się tak, by ich stężenie w surowicy krwi pacjenta nie spadało poniżej 5g/l. Podaje się je zwykle raz w miesiącu w postaci zastrzyku podskórnego, choć coraz częściej można spotkać także schemat podań cotygodniowych. [1][2]

Wyjątkiem, jeśli chodzi o leczenie, jest najczęściej diagnozowany zespół pierwotnego niedoboru odporności, czyli selektywny niedobór IgA. Pacjenci z tym schorzeniem mają tendencję do występowania chorób alergicznych i zespołu złego wchłaniania, chociaż często przebieg jest bezobjawowy. Dlatego też w tym przypadku nie zachodzi konieczność uzupełniania niedoboru i nie włącza się żadnego leczenia. [1][2]

Bibliografia:

[1] Pod red. Kawalec W., Pediatria, tom 1, wyd. PZWL, Warszawa 2013

[2] Pod red. Dobrzańska A., Pediatria. Podręcznik do Lekarskiego Egzaminu Końcowego i Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2013

[3] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.5.2.1

[4] http://www.mp.pl/artykuly/14181,diagnostyka-niedoborow-odpornosci