marchewka-i-sok-z-marchewki

Witaminy to jedne ze składników odżywczych, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zasadniczo dzieli się je na dwie grupy – na rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach. Jaki ma to wpływ na sposób ich wchłaniania? Czy istnieje jakiś związek między przynależnością do grupy a ryzykiem wystąpienia niedoborów czy przedawkowania?

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Większość witamin należy do grupy tych rozpuszczalnych w wodzie. Oznacza to, że bardzo łatwo wchłaniają się z przewodu pokarmowego wraz z wodą zawartą w praktycznie każdym rodzaju spożywanego pożywienia. Problem niedoborów mimo przyjmowania właściwych ilości witamin może wystąpić u osób z ograniczonym wchłanianiem wody z przewodu pokarmowego, np. po resekcji fragmentów jelit. Z drugiej strony praktycznie niemożliwa jest akumulacja tej grupy witamin w naszym organizmie, ponieważ ewentualny nadmiar będzie natychmiastowo usuwany z moczem czy potem. Objawy ich przedawkowania wynikają więc z długotrwałego przyjmowania dużych dawek tych substancji odżywczych. Wśród witamin rozpuszczalnych w wodzie można wymienić:

- kompleks witamin B – jest to szeroka grupa związków wpływających na wiele procesów zachodzących w naszym organizmie. Przede wszystkim regulują one metabolizm, ale także wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Niedobór witaminy B12 jest jedną z częstszych przyczyn występowania niedokrwistości.

- witaminę C – czyli kwas askorbinowy. Podstawową rolą witaminy C, oprócz udziału w procesach metabolicznych, jest stymulacja układu odpornościowego do zwalczania infekcji, a także stymulacja syntezy kolagenu, co ma znaczenie w procesie gojenia ran czy zrastania się kości.

pokrojone pomarańcze

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Drugą grupę witamin stanowią te rozpuszczalne w tłuszczach. Aby zapewnić ich wchłanianie z przewodu pokarmowego, powinno się spożywać okresowo produkty zawierające tłuszcze, by pobudzić produkcję i uwalnianie żółci. Jest ona, wraz z enzymami trzustkowymi, niezbędna do stymulacji wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Oznacza to, że wszelkie patologie upośledzające proces trawienia tłuszczów wpływają również na ograniczenie wchłaniania tej grupy witamin. Przykładem może być niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki.

Ze względu na dobrą rozpuszczalność tej grupy witamin w tłuszczach, dawka przyjmowanych składników powinna być zwiększona u osób z nadwagą i otyłością, którzy siłą rzeczy posiadają więcej tkanki tłuszczowej, w jakiej mogą się rozpuszczać witaminy. W innym wypadku, mimo przyjmowania zalecanych dla ogółu populacji ilości witamin, nie wywierają one oczekiwanego wpływu na organizm. Do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należą:

- witamina A – grupa substancji odżywczych wpływających przede wszystkim na kondycję skóry, włosów i paznokci, a także zdolność widzenia po zmroku.

- witamina D – grupa związków wpływających na wiele procesów zachodzących w naszym organizmie. Niestety, jej ilości w produktach spożywczych są niewystarczające do pokrycia zapotrzebowania. Innym źródłem może być synteza w organizmie, do której niezbędne jest promieniowanie słoneczne, padające na powierzchnię skóry. W naszej szerokości geograficznej jest to problem szczególnie w miesiącach jesienno-zimowych, więc u większości z nas stwierdza się niedobory witaminy D. Ze względu na jej korzystne działanie w wielu procesach, m.in. odpornościowych czy zapobiegających rozwojowi osteoporozy czy nawet niektórych nowotworów zaleca się suplementację witaminy D w odpowiedniej dawce u każdego z nas od pierwszych dni życia.

- witamina E – grupa substancji odżywczych o działaniu antyoksydacyjnym. Zapobiega uszkodzeniom tkanek przez wolne rodniki, będące efektem stresu oksydacyjnego. Zaobserwowano, że może również minimalizować ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych, a nawet opóźnić proces starzenia. Jej przedawkowanie jest szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży, ponieważ mogłoby u nich dojść do poronienia, przedwczesnego porodu, a nawet powstania wad wrodzonych płodu.

- witamina K – grupa substancji wpływających na układ krzepnięcia krwi. Niedobory wydłużają czas krzepnięcia krwi, co skutkuje występowaniem krwotoków z nosa, układu pokarmowego czy moczowego. Dodatkowo wykazuje ona działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i antybakteryjne.

Bibliografia:

[1] Pod red. Ganong W.F., Fizjologia wyd. PZWL, Warszawa 2009

[2] https://dieta.mp.pl/zasady/62899,witaminy

[3] https://dieta.mp.pl/zasady/62900,witamina-a

[4] https://dieta.mp.pl/zasady/62906,witamina-d