marchewka-i-sok-z-marchewki

Witaminy to jedne ze składników odżywczych, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zasadniczo dzieli się je na dwie grupy – na rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach. Jaki ma to wpływ na sposób ich wchłaniania? Czy istnieje jakiś związek między przynależnością do grupy a ryzykiem wystąpienia niedoborów czy przedawkowania?

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Większość witamin należy do grupy tych rozpuszczalnych w wodzie. Oznacza to, że bardzo łatwo wchłaniają się z przewodu pokarmowego wraz z wodą zawartą w praktycznie każdym rodzaju spożywanego pożywienia. Problem niedoborów mimo przyjmowania właściwych ilości witamin może wystąpić u osób z ograniczonym wchłanianiem wody z przewodu pokarmowego, np. po resekcji fragmentów jelit. Z drugiej strony praktycznie niemożliwa jest akumulacja tej grupy witamin w naszym organizmie, ponieważ ewentualny nadmiar będzie natychmiastowo usuwany z moczem czy potem. Objawy ich przedawkowania wynikają więc z długotrwałego przyjmowania dużych dawek tych substancji odżywczych. Wśród witamin rozpuszczalnych w wodzie można wymienić:

- kompleks witamin B – jest to szeroka grupa związków wpływających na wiele procesów zachodzących w naszym organizmie. Przede wszystkim regulują one metabolizm, ale także wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego czy sercowo-naczyniowego. Niedobór witaminy B12 jest jedną z częstszych przyczyn występowania niedokrwistości.

- witaminę C – czyli kwas askorbinowy. Podstawową rolą witaminy C, oprócz udziału w procesach metabolicznych, jest stymulacja układu odpornościowego do zwalczania infekcji, a także stymulacja syntezy kolagenu, co ma znaczenie w procesie gojenia ran czy zrastania się kości.

pokrojone pomarańcze

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Drugą grupę witamin stanowią te rozpuszczalne w tłuszczach. Aby zapewnić ich wchłanianie z przewodu pokarmowego, powinno się spożywać okresowo produkty zawierające tłuszcze, by pobudzić produkcję i uwalnianie żółci. Jest ona, wraz z enzymami trzustkowymi, niezbędna do stymulacji wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Oznacza to, że wszelkie patologie upośledzające proces trawienia tłuszczów wpływają również na ograniczenie wchłaniania tej grupy witamin. Przykładem może być niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki.

witaminy rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach

Ze względu na dobrą rozpuszczalność tej grupy witamin w tłuszczach, dawka przyjmowanych składników powinna być zwiększona u osób z nadwagą i otyłością, którzy siłą rzeczy posiadają więcej tkanki tłuszczowej, w jakiej mogą się rozpuszczać witaminy. W innym wypadku, mimo przyjmowania zalecanych dla ogółu populacji ilości witamin, nie wywierają one oczekiwanego wpływu na organizm. Do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należą:

- witamina A – grupa substancji odżywczych wpływających przede wszystkim na kondycję skóry, włosów i paznokci, a także zdolność widzenia po zmroku.

- witamina D – grupa związków wpływających na wiele procesów zachodzących w naszym organizmie. Niestety, jej ilości w produktach spożywczych są niewystarczające do pokrycia zapotrzebowania. Innym źródłem może być synteza w organizmie, do której niezbędne jest promieniowanie słoneczne, padające na powierzchnię skóry. W naszej szerokości geograficznej jest to problem szczególnie w miesiącach jesienno-zimowych, więc u większości z nas stwierdza się niedobory witaminy D. Ze względu na jej korzystne działanie w wielu procesach, m.in. odpornościowych czy zapobiegających rozwojowi osteoporozy czy nawet niektórych nowotworów zaleca się suplementację witaminy D w odpowiedniej dawce u każdego z nas od pierwszych dni życia.

- witamina E – grupa substancji odżywczych o działaniu antyoksydacyjnym. Zapobiega uszkodzeniom tkanek przez wolne rodniki, będące efektem stresu oksydacyjnego. Zaobserwowano, że może również minimalizować ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych, a nawet opóźnić proces starzenia. Jej przedawkowanie jest szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży, ponieważ mogłoby u nich dojść do poronienia, przedwczesnego porodu, a nawet powstania wad wrodzonych płodu.

- witamina K – grupa substancji wpływających na układ krzepnięcia krwi. Niedobory wydłużają czas krzepnięcia krwi, co skutkuje występowaniem krwotoków z nosa, układu pokarmowego czy moczowego. Dodatkowo wykazuje ona działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i antybakteryjne.

Bibliografia:

[1] Pod red. Ganong W.F., Fizjologia wyd. PZWL, Warszawa 2009

[2] https://dieta.mp.pl/zasady/62899,witaminy

[3] https://dieta.mp.pl/zasady/62900,witamina-a

[4] https://dieta.mp.pl/zasady/62906,witamina-d