tabletki o różnym kolorze

Witamina B12 należy do kompleksu witamin B rozpuszczalnych w wodzie. W naszym organizmie pełni liczne funkcje, a jej obecność jest niezbędna m.in. w procesie powstawania czerwonych krwinek i osłonek mielinowych czy w syntezie aktywnych postaci kwasu foliowego. Niedobory witaminy B12 mogą wynikać nie tylko ze zmniejszonej jej zawartości w diecie, ale także z zaburzeń wchłaniania na skutek spadku kwasowości w żołądku. Najczęstszym skutkiem niedoboru tego składnika jest niedokrwistość złośliwa.

Rola witaminy B12 w organizmie

Witamina B12 to tak naprawdę grupa substancji, które w swojej cząsteczce chemicznej zawierają jon kobaltu. Postaci witaminy B12 różnią się nieco budową, a co za tym idzie trwałością. W organizmie są w stanie przekształcać się z jednej w drugą.

Witamina B12 jest niezbędna do funkcjonowania każdej komórki naszego organizmu. Bierze udział w przemianach metabolicznych spożywanych tłuszczów i węglowodanów. Jest także niezbędna do syntezy białek czy kwasów nukleinowych.

Dodatkowo wpływa na czynność obwodowego układu nerwowego przez regulację wytwarzania osłonek mielinowych nerwów i bierze udział w syntezie czerwonych krwinek, niezbędnych do transportu tlenu do wszystkich komórek naszego organizmu.

Witamina B12 jest też niezbędna w procesie syntezy aktywnych form kwasu foliowego. Oznacza to, że niedoborowi witaminy B12 z reguły towarzyszy niedobór kwasu foliowego.

Skutki niedoborów i przedawkowania witaminy B12

Zapasy witaminy B12 zgromadzone w naszym organizmie wystarczają na około 4 lata. Wystąpienie objawów niedoboru oznacza więc, że przez wiele lat pacjent przyjmował zbyt małe ilości witaminy B12 z pożywieniem lub występowały u niego zaburzenia wchłaniania. Są one z reguły spowodowane zaburzeniami wytwarzaniu kwasu solnego w żołądku. Nie jest wówczas produkowany tzw. czynnik wewnętrzny, niezbędny do procesu wchłaniania witaminy B12. Na niedobory witamin tego składnika są szczególnie narażeni alkoholicy oraz osoby w podeszłym wieku.

Najczęstszą chorobą związaną z niedoborem witaminy B12 jest niedokrwistość złośliwa, nazywana także niedokrwistością megaloblastyczną. W jej przebiegu dochodzi do upośledzenia wytwarzania prawidłowych, młodych form czerwonych krwinek, a ponadto do skrócenia okresu życia już istniejących. Podstawowymi objawami choroby są: bladość skóry i błon śluzowych, zapalenie języka i przewlekłe biegunki. Ponadto niedobór witaminy B12 wiąże się z zaburzeniami funkcjonowania układu nerwowego, takimi jak zaburzenia czucia, drżenia mięśniowe czy niedowłady. Dochodzi też do powstania zmian zwyrodnieniowych w obrębie śluzówki żołądka, co z kolei może prowadzić do zaburzeń wchłaniania przyjmowanych substancji odżywczych.

Podstawą leczenia niedoboru witaminy B12 jest jej suplementacja początkowo przy pomocy preparatów domięśniowych. Pozwala to przywrócić prawidłowe stężenie, nawet w sytuacji, gdy problemem jest zaburzenie jej wchłaniania z przewodu pokarmowego, a nie niedobory pokarmowe.

Ze względu na to, że witamina B12 należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie, jej ewentualny nadmiar jest szybko usuwany z organizmu. Objawy przedawkowania praktycznie więc nie występują.

Źródła witaminy B12 - w czym jest najwięcej witaminy B12?

Podstawowym źródłem witaminy B12 są produkty pochodzenia zwierzęcego. Najbogatszym z nich są mięsa, takie jak wieprzowina, wołowina czy drób. Spore jej ilości znajdziemy także w mleku i jego przetworach, zwłaszcza serze żółtym czy twarogu. Alternatywą mogą być ryby.

Stosunkowo duże ilości witaminy B12 są syntetyzowane przez fizjologiczną florę bakteryjną, kolonizującą przewód pokarmowy. U wielu osób stosujących nawet restrykcyjną dietę wegetariańską czy wegańską nie występują więc niedobory witaminy B12. Niemniej powinny one stanowczo regularnie kontrolować stężenie składnika w surowicy krwi i w razie potrzeby zażywać gotowe suplementy diety.

Autor: Lek. Katarzyna Wiak

Bibliografia:

[1] https://dieta.mp.pl/zasady/63297,witamina-b12

[2] Pod red. Mutschler E., Farmakologia i toksykologia, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2013

[3] Rizzo G. et al., Vitamin B12 among Vegetarians: Status, Assessment and Supplementation., Nutrients. 2016 Nov 29;8(12)