Lek. Micha艂 D膮browski

Dlaczego witaminy s膮 tak istotne?

Nale偶y przede wszystkim podkre艣li膰, 偶e nie ma witamin wa偶nych i wa偶niejszych - ka偶dy z owych sk艂adnik贸w pe艂ni istotne funkcje. Zdarza si臋, 偶e w kr贸tkim okresie nieprawid艂owo艣ci w poziomie danych witamin rzeczywi艣cie s膮 niezauwa偶alne. Je偶eli jednak w odpowiednim momencie nie uda si臋 tego poziomu wyr贸wna膰 - tj. uzupe艂ni膰 niedobory lub te偶 przedsi臋wzi膮膰 dzia艂ania maj膮ce na celu obni偶enie zbyt wysokiej ilo艣ci okre艣lonej witaminy w organizmie (s膮 to znacznie rzadsze przypadki) - skutki b臋d膮 narasta膰.

W przypadku dzieci ma to o tyle istotne znaczenie, 偶e s膮 one w trakcie intensywnego rozwoju - zar贸wno fizycznego, jak i poznawczego, emocjonalnego, spo艂ecznego etc. To kluczowy etap dla kszta艂towania si臋 zar贸wno obecnego, jak i przysz艂ego zdrowia cz艂owieka. Je艣li zabraknie w tym czasie niezb臋dnych witamin, negatywne implikacje mog膮 by膰 d艂ugofalowe i mie膰 bardzo szeroki zakres. Jak膮 rol臋 odgrywaj膮 w tym wszystkim witaminy z grupy B?

Witaminy z grupy B i ich 藕r贸d艂a

 

  • B1 - Tiamina聽聽

 

Wchodzi w sk艂ad wielu enzym贸w, odgrywa wa偶n膮 rol臋 w prawid艂owej pracy uk艂adu immunologicznego, ma w艂a艣ciwo艣ci antyoksydacyjne oraz pe艂ni funkcje znacz膮ce dla uk艂adu nerwowego (ma sw贸j wp艂yw m.in. na przekazywanie impuls贸w nerwowych). Jak objawia si臋 jej niedob贸r? Mo偶e wyst膮pi膰 brak apetytu, zawroty g艂owy, zaburzenia w pracy serca czy te偶 b贸le n贸g.

殴r贸d艂a: dro偶d偶e, mi臋sa (m.in. pol臋dwica wieprzowa), produkty zbo偶owe oraz ro艣linne (bia艂a fasola, tofu, orzechy arachidowe).

 

  • B2 - Ryboflawina

 

Ryboflawina ma istotne znaczenie dla pracy uk艂adu krwiono艣nego - wp艂ywa na tworzenie erytrocyt贸w oraz samej krwi. Odgrywa te偶 istotn膮 rol臋 w procesie przyswajania 偶elaza, kt贸rego zaburzenia mog膮 prowadzi膰 do anemii. Co wi臋cej, witamina B2 wp艂ywa te偶 na wytwarzanie energii powstaj膮cej w procesie oddychania. Niedob贸r mo偶e objawia膰 si臋 p臋kaj膮cymi k膮cikami ust (zajadami), 艂uszczeniem si臋 warg lub te偶 艂ojotokiem.

殴r贸d艂a: mleko (oraz inne produkty mleczne), jajka, grzyby, mi臋so (wo艂owina, wieprzowina), pietruszka, zarodki pszenicy.聽

 

  • B3, PP - Niacyna

 

Odgrywa wa偶n膮 rol臋 w pracy uk艂adu nerwowego - w tym samego m贸zgu. Wp艂ywa na syntetyzowanie hormon贸w, m.in. p艂ciowych, co ma istotne znaczenie dla procesu dojrzewania m艂odych os贸b. Jest przy tym tak偶e silnym antyoksydantem. Jej niedobory mog膮 objawia膰 si臋 problemami sk贸rnymi (sucha, zaczerwieniona, p臋kaj膮ca sk贸ra), jak i zaburzeniami w pracy uk艂adu trawiennego. Co wa偶ne dla dzieci w wieku szkolnym, niski poziom witaminy B3 mo偶e skutkowa膰 trudno艣ciami w skupieniu uwagi.

殴r贸d艂a: ryby (pstr膮g, halibut), mi臋sa (ciel臋cina), orzeszki ziemne, czerwona papryka.

 

  • B4 - Cholina

 

Korzystnie wp艂ywa na procesy zachodz膮ce w pami臋ci, funkcje mi臋艣ni, a tak偶e prac臋 serca. Jej zbyt niski poziom skutkuje st艂uszczeniem w膮troby.

殴r贸d艂a: jajka, tu艅czyk, szpinak, orzechy pistacjowe.

 

  • B5 - Kwas pantotenowy

 

Jej aktywn膮 postaci膮 jest przede wszystkim koenzym A, kt贸ry bierze udzia艂 m.in. w syntezie cholesterolu, witamin A i D oraz neurotransmiter贸w. Wp艂ywa tak偶e na odporno艣膰 dziecka - wi膮偶e si臋 to z w艂a艣ciwo艣ciami pobudzaj膮cymi produkcj臋 przeciwcia艂. Niedobory kwasu pantotenowego s膮 co prawda niezwykle rzadkie, ale warto wiedzie膰, czym mog膮 si臋 objawia膰: zatrzymanie wzrostu dziecka, zmiany sk贸rne, spadek masy cia艂a, cz臋stsze infekcje, zaburzenia w pracy uk艂adu trawiennego etc.

殴r贸d艂a: grzyby, jajka, soja, kalafior i inne warzywa li艣ciaste, ziemniaki, dro偶d偶e, podroby.

 

  • B6 - Pirydoksyna

 

Jest istotna dla prawid艂owej pracy uk艂adu nerwowego. Na szcz臋艣cie niedob贸r witaminy B6 pojawia si臋 niezwykle rzadko, a objawy podobne s膮 do tych, kt贸re obserwujemy w przypadku obni偶onego poziomu witamin B2 i B3 - stany zapalne sk贸ry, ale te偶 zwi臋kszone ryzyko infekcji, zaburzenia w pracy uk艂adu nerwowego, apatia.聽

殴r贸d艂a: przede wszystkim produkty ro艣linne - banany, gotowane ziarna soi, sok pomara艅czowy, ale te偶 dro偶d偶e.

 

  • B7, H - Biotyna聽

 

Jest sk艂adnikiem wa偶nych enzym贸w, wp艂ywa na proces rozwoju kom贸rek, a tak偶e ekspresj臋 gen贸w. Jej zbyt niski poziom objawia si臋 zaburzeniami nastroju, senno艣ci膮, apati膮, zmianami sk贸rnymi, a tak偶e wypadaniem w艂os贸w.聽

殴r贸d艂a: mleko, 偶贸艂tka jaj, mi臋so (w膮troba, nerki), produkty ro艣linne - kalafior, rodzynki, 艣wie偶y groch, soja.聽

  • B9 - Kwas foliowy

To sk艂adnik niezwykle wa偶ny dla prawid艂owej pracy uk艂adu krwiono艣nego - jego obni偶ony poziom mo偶e skutkowa膰 anemi膮. Mo偶e wyst臋powa膰 r贸wnie偶 obni偶ony nastr贸j, a nawet depresja. Co istotne w przypadku najm艂odszych, witamina B9 odgrywa wa偶n膮 rol臋 w procesie wzrostu, ma tak偶e wp艂yw na prac臋 uk艂adu nerwowego. Przyczyn膮 niedoboru kwasu foliowego u dzieci jest przewa偶nie nieodpowiednia dieta lub zaburzenia wch艂aniania.聽

殴r贸d艂a: warzywa str膮czkowe, szpinak, soja, sa艂ata, brukselka, broku艂y,

 

  • B12 - Kobalamina聽

 

Witamina B12 jest zwi膮zkiem niezwykle istotnym dla wielu proces贸w biochemicznych, m.in. metabolizmu w臋glowodan贸w, t艂uszcz贸w oraz aminokwas贸w. Kluczow膮 wr臋cz rol臋 odgrywa w tworzeniu element贸w morfotycznych krwi oraz pow艂ok nerwowych. Jej niedob贸r mo偶e skutkowa膰 anemi膮 oraz zaburzeniami ze strony uk艂adu nerwowego. Najcz臋艣ciej odpowiada za to nieodpowiednie 偶ywienie lub te偶 zaburzenia wch艂aniania. Istotn膮 rol臋 w niedoborze witaminy B12 odgrywa te偶 rezygnacja ze spo偶ywania mi臋sa, nale偶y wtedy podj膮膰 si臋 suplementacji.

殴r贸d艂a: przede wszystkim mi臋sa - dr贸b, ryby, skorupiaki, podroby, ale te偶 mleko, sery, jajka.

Warto pami臋ta膰

Jak wida膰, ka偶da z witamin z grupy B pe艂ni wa偶ne funkcje i musi by膰 dostarczana w odpowiednich ilo艣ciach - nie mo偶na stwierdzi膰, 偶e kt贸r膮艣 z nich da si臋 bezkosztowo zbagatelizowa膰. 艁atwo wnioskowa膰, 偶e istotna jest troska o dostarczanie wszystkich wymienionych wy偶ej produkt贸w lub te偶 poszukiwanie ich substytut贸w (np. w diecie wegetaria艅skiej). Co istotne, je偶eli pojawia si臋 podejrzenie niedobor贸w, nale偶y wprowadzi膰 odpowiedni膮 suplementacj臋 (pod postaci膮 艣rodk贸w z艂o偶onych lub te偶 konkretnych witamin). Decyzj臋 t臋 warto jednak skonsultowa膰 z lekarzem - bo witaminy maj膮 za zadanie wspiera膰, a nie hamowa膰 rozw贸j dziecka.