Autor: lek. Małgorzata Skowron

Zdrowe oczy nie tylko znacznie ułatwiają codzienne funkcjonowanie, lecz także umożliwiają poznawanie i doświadczanie świata w wyjątkowo piękny sposób. Niestety, jak się okazuje, wiele dzieci w Polsce boryka się z problemami narządu wzroku, w szczególności z dalekowzrocznością, co rodzi wiele poważnych konsekwencji, w tym trudności w nauce.

Za przyczynę takiego stanu rzeczy w dużej mierze odpowiada nieprawidłowa dieta, uboga w wartościowe składniki pokarmowe, a przecież zdrowe odżywianie warunkuje zdrowie całego organizmu. Odpowiednio zbilansowane posiłki, wzbogacone w witaminy na oczy, takie jak witamina A, C, E czy luteina, stanowią znakomitą profilaktykę narządu wzroku. I chociaż nie są w stanie cofnąć zaistniałych dysfunkcji, mogą z pewnością skutecznie wspomóc działania terapeutyczne zmierzające do poprawy widzenia. Jakie witaminy na oczy warto włączyć do codziennej diety, aby wzmocnić narząd wzroku u dzieci i gdzie ich szukać? 

Dlaczego witaminy na oczy są tak ważne w diecie dziecka?

Zdrowa, dobrze zbilansowana dieta wywiera ogromny wpływ na ludzki organizm, w tym również narząd wzroku. Naukowcy są pewni, że spożywanie wartościowych produktów spożywczych, bogatych w witaminy na oczy, stanowi prewencję wad wzroku i jest podstawą jego pielęgnacji.

Niestety, wykonywane w licznych miastach statystyki są alarmujące. Wyniki różnych badań dotyczących epidemiologii wad wzroku w grupie uczniów od 6. do 19. roku życia zgodnie podają, że z nieprawidłowym widzeniem zmaga się 20-30% badanych. Co więcej, częstotliwość występowania wad wzroku wzrasta szczególnie w okresie dojrzewania. Problemy ze wzrokiem występujące u dzieci nie przechodzą bez echa. Ich konsekwencje są wielopłaszczyznowe i mogą dawać o sobie znać w postaci bólu oczu, głowy, zmęczenia, apatii, jak również wywoływać trudności w nauce oraz niechęć do czytania.

Przyczyną częstych wad wzroku u dzieci, poza oczywiście takimi czynnikami, jak uwarunkowania genetyczne i ogólna higiena życia, jest w głównej mierze nieprawidłowa dieta, w której zamiast warzyw i owoców bogatych w witaminy na oczy, pełno jest żywności przetworzonej, półproduktów i tłuszczów trans. Niedożywienie to we współczesnym świecie dobrobytu dość duży problem, którego nie wolno bagatelizować!

Jakie witaminy na oczy wzmacniają narząd wzroku u dziecka?

  • Witamina A

Wśród witamin na oczy to właśnie retinol zajmuje najwyższe miejsce. Witamina A pełni kluczową rolę w odbieraniu przez siatkówkę bodźców wzrokowych. Ponadto zapewnia wydzielanie specjalnego śluzu nawilżającego.

Niedobór retinolu w organizmie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia tzw. ,,kurzej ślepoty” (niezdolności widzenia po zmroku), keratynizacji nabłonków oka oraz kseroftalmii (suchości spojówek i rogówek).

  • Witamina C, czyli kwas askorbinowy

Witaminy dobre na oczy to te, które wykazują działanie antyoksydacyjne, a witamina C jest jednym z najlepszych przeciwutleniaczy. Poza tym stymuluje proces wytwarzania płynu łzowego, odżywia soczewkę oka, a także wzmacnia naczynia krwionośne, przez co zmniejsza ich przepuszczalność.

Niedobór witaminy C w organizmie grozi wylewem podspojówkowym

  • Witaminy z grupy E, czyli tokoferole i tokotrienole

To również witaminy na oczy o silnym działaniu przeciwutleniającym. Odpowiadają nie tylko za niszczenie wolnych rodników, lecz także obniżenie poziomu toksycznych substancji i złego cholesterolu, osłabiających naczynia krwionośne. Ważną rolą witaminy E jest ponadto wspieranie witaminy A, tokoferole zwiększają wchłanianie beta-karotenu, a więc podnoszą przyswajalność retinolu.

Niedobór witaminy E pośrednio wpływa na pogorszenie widzenia.

  • Witaminy z grupy B, a przede wszystkim B2, czyli ryboflawina

Odpowiada za mocne śluzówki, gdyż jej nadrzędnym zadaniem jest regulacja funkcji błon śluzowych.

Niedobór witamin z grupy B może wywołać zaburzenia pracy nerwów wzrokowych oraz zwiększyć ryzyko występowania chorób oczu.

  • Witamina D, określana mianem witaminy na kości

Witamina D, poza ochroną układu kostnego, chroni także narząd wzroku. Reguluje ciśnienie wewnątrzgałkowe, nawilża śluzówkę oka, a co ważne, zapobiega krótkowzroczności.

Niedobór tej witaminy na oczy może wywołać ból oczu, większe ryzyko wystąpienia jaskry, zapalenia spojówek czy zespołu suchego oka.

Zdrowa dieta, wspierająca rozwój wzroku, poza tym, że będzie zawierać wyżej wymienione witaminy na oczy, może być wzbogacona także w luteinę i zeaksynę. Są to karotenoidy, które gromadzą się zarówno w soczewce oka, jak i centralnej części siatkówki (plamce żółtej). Ich działanie jest podwójne. Po pierwsze, są antyoksydantami, które ograniczając działanie wolnych rodników, przyczyniają się do spowolnienia procesu starzenia narządu wzroku. Po drugie, filtrują wysokoenergetyczne światło niebieskie, mogące wywoływać stres oksydacyjny i uszkodzenia spowodowane promieniowaniem ultrafioletowym. Odpowiednia ilość luteiny i zeaksyny w organizmie nie tylko wyostrza widzenie, lecz także chroni przed takimi chorobami, jak zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej czy zwyrodnienie barwnikowe siatkówki.

Mówiąc, jakie witaminy pomagają na oczy, należy wspomnieć także o kwasach omega-3, czyli niezbędnych nienasyconych kwasach tłuszczowych, o których w ostatnim czasie jest bardzo głośno. Poza tym, że kwasy te pełnią wiele ważnych funkcji prozdrowotnych, są także znaczące dla narządu wzroku, gdyż stanowią naturalny składnik siatkówki oka. Dzięki temu zabezpieczają jego najbardziej wrażliwe obszary - wzmacniając komórki fotoreceptorowe.

Które produkty są bogate w witaminy na oczy?

  • Witamina A. Retinole to witaminy na oczy dostępne w tranie, maśle, marchwi, pomidorach, brukselce i koperku.
  • Witamina C. Kwas askorbinowy znajduje się w dużych ilościach w aceroli, czarnej porzeczce, czerwonej papryce, naci pietruszki, truskawkach oraz kiwi.
  • Witamina E. Ta witamina na oczy ma źródło w migdałach, orzechach laskowych i ziemnych, oleju słonecznikowym, botwinie, szpinaku i suszonych morelach.
  • Ryboflawina, czyli witamina B2, obecna jest w płynnym żółtku, białym serze, mleku, wątrobie, kiełkach pszenicy, drożdżach.
  • Witamina D jest egzogenna. Oznacza to, że w miesiącach słonecznych syntetyzuje się dzięki promieniowaniu UV. Niestety, w naszej szerokości geograficznej w okresie jesienno-zimowym musi być dostarczana do organizmu z zewnątrz, czyli z suplementacji bądź pożywienia: jajko, tran, mąka pełnoziarnista, mleko, wątroba, śledź.
  • Źródłem luteiny oraz zeaksyny są warzywa i owoce o zielonej, pomarańczowej barwie, a więc m.in. szpinak, jarmuż, awokado, pomarańcze.
  • Kwasy omega-3 znajdują się w rybach typu halibut, łosoś, makrela, dorsz, oleju lnianym, tranie i orzechach włoskich.

 

Najlepszym źródłem zawierającym witaminy na oczy są oczywiście naturalne produkty, w tym głównie świeże warzywa i owoce. Niejednokrotnie jednak zdarza się, że konieczne okazuje się wzmocnienie organizmu drogą suplementacji w postaci preparatów multiwitaminowych jak Visolvit Junior. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić, aby witaminy na oczy były podawane tymi dwiema drogami.

Bibliografia:

  1. Kotwas J., Składniki pokarmowe wpływające na stan narządu wzroku, ,,Ophiateraphy”, zeszyt 4, numer 2 (14), 2017, s. 117-120