pomidor źródłem witaminy K

lek. Michał Dąbrowski

Co to jest witamina K? Jakie funkcje pełni w organizmie?

Witamina K to kofaktor dla enzymu nazywanego 𝛄-karboksylazą, jest magazynowana w wątrobie. Wraz z witaminą D jest konieczna do zajścia procesu osteokalcyny w osteoblastach, dzięki czemu nie tylko bierze udział we wzmacnianiu kości i zębów, lecz także wspomaga pracę mózgu. Witamina K odpowiada również za prawidłową krzepliwość krwi i wspomaga funkcjonowanie centralnego układu nerwowego. Uważa się, że może nawet zapobiegać jego poważnym schorzeniom, jak choroba Alzheimera.

Jakie są objawy nadmiaru i niedoboru witaminy K w organizmie?

Zwykle nie ma możliwości przedawkowania naturalnej witaminy K. Jednak w przypadku jej syntetycznego pozyskiwania (witamina K3) i suplementacji, skutkiem nadmiaru będą między innymi nadmierna potliwość, bóle brzucha oraz stałe uczucie gorąca. W szczególnych przypadkach przedawkowanie witaminy K może prowadzić nawet do rozpadu czerwonych krwinek, a tym samym poważnej anemii. Nadmiar witaminy K w organizmie nie jest często spotykany u nastolatków i dorosłych, jednak zazwyczaj dotyczy niemowląt. Bywa to między innymi przyczyną krwotoków, żółtaczki, a nawet uszkodzeń mózgu. Nadmiar witaminy K jest zatem niezwykle groźny dla najmłodszych. W związku z obowiązującymi ustaleniami, noworodki do 5 godzin po porodzie powinny otrzymywać zastrzyk z witaminą K. Właściwie nie notuje się skutków ubocznych podania witaminy K noworodkom, mimo to rodzic ma prawo odmówić tego zabiegu. Co ciekawe, na niedobory witaminy K narażone są szczególnie dzieci karmione mlekiem matki, w którym ta substancja występuje w śladowych ilościach.

U dorosłych niedobory witaminy K najczęściej są wynikiem zaburzeń wchłaniania oraz trawienia. Skutkiem tego jest znacznie osłabiona krzepliwość krwi, a także trudności w gojeniu się ran. Może to również skutkować problemami z mineralizacją kości (jej zwiększone zapotrzebowanie objawia się u osób cierpiących na osteoporozę), zapaleniem jelit i biegunkami, a nawet większą skłonnością do powstawania zmian nowotworowych. Możliwy jest również krwiomocz, a u kobiet szczególnie obfite miesiączki. Niekiedy skutkiem znacznego niedoboru witaminy K może być nawet uszkodzenie wątroby.

Źródła witaminy K – w czym jest witamina K?

Witamina K jest dostępna powszechnie w żywności, szczególnie w warzywach liściastych, jak szpinak, botwina czy sałaty. Duże ilości witaminy K znajdują się także w warzywach kapustnych, w tym w brukselce, brokułach, jarmużu i kapuście włoskiej. Duże ilości tej substancji można znaleźć również w olejach roślinnych, jak popularna oliwa z oliwek, olej rzepakowy czy sojowy. Doskonałym źródłem tej substancji są także produkty odzwierzęce. Duże ilości witaminy K można znaleźć w wątróbce, serach dojrzewających oraz fermentowanych produktach mlecznych, a także żółtkach jaj. Dużą ilość witaminy K można znaleźć również w pieczywie, rybach, pomidorach, kalafiorze, awokado, bananach, marchwi, ziemniakach, cykorii, szczypiorku oraz niektórych przyprawach, jak bazylia czy kolendra. Część witaminy K jest syntezowana w jelitach, jednak nie są to ilości mogące pokryć dzienne zapotrzebowanie.

Normy spożycia witaminy K

Ilość koniecznej do przyjęcia witaminy K zależy przede wszystkim od wieku. Do 0,5 roku życia wystarczające będzie 5 ug na dobę, natomiast dla dzieci do 1. roku życia będzie to już 8,5 ug. Do 3. roku życia zapotrzebowanie wzrasta do 15 ug, do 6. roku do 20 ug, a do 9. roku już do 25. Do 12. roku życia organizm potrzebuje aż 40 ug na dobę, a do 15. roku życia do 50 ug. W starszym wieku występuje już zróżnicowanie ze względu na płeć. Chłopcy do 18. roku życia oraz mężczyźni potrzebować będą 65 ug, natomiast dziewczęta i kobiety 55 ug, w tym nawet w okresie ciąży i laktacji.

Witamina K jest niezwykle ważna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu oraz noworodków. A chociaż dorośli zazwyczaj mogą dostarczać ją z pożywieniem, w przypadku najmłodszych często wskazana jest jej suplementacja.

Witamina K - infografika:

witamina K źródła, niedobór, nadmiar