Chłopiec spożywa zdrowego arbuza

lek. Michał Dąbrowski

Dieta dziecka a nadwaga i otyłość

Zanim zostaną omówione podstawowe zasady diety dziecka, warto poruszyć kwestię nadwagi i otyłości. Nadmiar tkanki tłuszczowej u dzieci to obecnie często spotykany problem, dotyczący najmłodszych pacjentów (zarówno w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym, jak i nastolatków). Mianem nadwagi określa się 15–20% nadmiar masy ciała w stosunku do płci, wieku oraz wzrostu dziecka. Natomiast otyłość jest diagnozowana wówczas, gdy rozrost tkanki tłuszczowej przekracza 20% właściwej masy ciała (w drastycznych przypadkach otyłość może wynosić 50%!). Jakie są główne czynniki sprawcze nadwagi i otyłości u najmłodszych? Są to m.in.:

  • niewłaściwa dieta dziecka,
  • niski poziom aktywności fizycznej na co dzień,
  • predyspozycje rodzinne,
  • czynniki o podłożu psychospołecznym.

Gdy jedno z rodziców cierpi na otyłość, wzrasta ryzyko (aż o 70%), że dziecko również będzie miało problemy z nadmiarem tkanki tłuszczowej. W przypadku szczupłych rodziców szanse zachorowania na otyłość przez potomka wynoszą tylko 10%.

Zasady komponowania posiłków w diecie dziecka

Produkty spożywcze wykorzystywane w diecie dziecka powinny charakteryzować się wysoką wartością odżywczą, aby móc dostarczyć rozwijającemu się organizmowi optymalną ilość energii oraz cennych składników pokarmowych. Do przygotowywania posiłków należy wykorzystywać jak najmniej przetworzone, naturalne i świeże produkty, pochodzące ze sprawdzonych źródeł (wysokogatunkowe wędliny, ryby, chude mięso, ekologiczne jaja, warzywa i owoce w postaci surowej). W miarę możliwości, rodzice powinni starać się gotować i piec dania bez tłuszczu, a w razie konieczności, używać zdrowej oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego. Należy dbać o odpowiednie spożycie wapnia, który jest budulcem kości i zębów, dostarczając go pociesze pod postacią jogurtów naturalnych, kefirów, świeżego mleka lub serów twarogowych. Dieta dziecka powinna być urozmaicona z uwzględnieniem jego wieku i zapotrzebowania energetycznego. Istotna jest również regularność posiłków.

W przypadku nadmiaru tkanki tłuszczowej zalecana jest dieta lekkostrawna dla dziecka, którą powinien opracować dietetyk.

Warto mieć na uwadze, że na wagę i ogólny rozwój dziecka wpływa nie tylko sposób żywienia, lecz także:

  • warunki środowiskowe,
  • predyspozycje genetyczne,
  • przebyte choroby.

Rola płynów w diecie dziecka

Woda odgrywa istotną rolę w diecie dziecka, zapewnia mu prawidłowe funkcjonowanie, dlatego rodzice powinni dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu pociechy. Przykładowo, zgodnie z rekomendacjami Instytutu Żywności Żywienia:

  • niemowlęta powinny pić około 800 ml wody dziennie,
  • małe dzieci (1-3 lata) powinny przyjmować około 1300 ml wody każdego dnia,
  • dzieci w wieku przedszkolnym 1500-1700 ml wody dziennie,
  • dzieci w wieku wczesnoszkolnym 1900 ml wody dziennie.

Niemowlęta oraz małe dzieci do 3. roku życia powinny pić wodę niskozmineralizowaną. Warto podkreślić, że dzieciom nie wolno podawać wody z kranu (tzw. kranówki), ze względu na ewentualną obecność bakterii oraz niektórych szkodliwych pierwiastków, takich jak kadm, rtęć, ołów. Warto czytać etykiety wód butelkowanych, gdzie umieszczono informacje odnośnie ich przeznaczenia i bezpieczeństwa.

Należy przyzwyczajać pociechę do picia wody już od najmłodszych lat (woda może stanowić składnik diety 6. miesięcznego dziecka), dzięki czemu nie dojdzie do odwodnienia i pociecha będzie prawidłowo się rozwijać.

Co nie powinno się znaleźć w diecie dziecka? Najczęstsze błędy żywieniowe

Jakie produkty nie powinny dominować w diecie dziecka i należy je ograniczyć lub całkowicie wyeliminować? Do dietetycznych czynników, które wpływają na niepożądanych przyrost masy ciała u dzieci zalicza się:

  • napoje gazowane (słodzone),
  • wysokokaloryczne przekąski (np. ciasta, ciastka, batony, cukierki, lizaki, czekolada, lody, drożdżówki, chipsy),
  • dosładzane soki owocowe,
  • dania zawierające wysoki poziom prostych węglowodanów, soli i tłuszczy.

Popularnym błędem żywieniowym, jaki występuje w diecie dzieci, jest także zbyt mała ilość warzyw, nieregularność w spożywaniu posiłków oraz omijanie przez dziecko śniadań na rzecz obfitych kolacji. 

Podsumowując, dieta dziecka ma ogromny wpływ na jego prawidłowy rozwój psychiczny i fizyczny, dlatego rodzice powinni od najmłodszych lat kształtować pozytywne nawyki żywieniowe, gdyż te działania z pewnością zaprocentują w życiu dorosłym pociechy.