Strefa Dobrego Duszka - Zabawy

Zasady i granice w wychowaniu

visolvit_artykul

Bezwarunkowa miłość rodzicielska, troska, wspieranie, dobre słowo i dawanie dobrego przykładu – to jest w wychowaniu najważniejsze. Nie zawsze wystarcza to jednak, żeby nauczyć dzieci odpowiedniego zachowania, aby wiedziały co wolno, a czego nie wolno. Co jeszcze można zrobić, żeby pomóc dzieciom zachowywać się prawidłowo?

Bardzo potrzebne będzie ustalenie jasnych zasad i wyznaczenie czytelnych granic w zachowaniu. Dzięki temu dziecko będzie wiedzieć, jak należy postępować. Będzie uczyło się co jest dobre, a co nie.

Rodzice są pierwszymi osobami, które ustalają zasady i granice w dziecięcym świecie. Muszą przede wszystkim dbać o to, aby reguły które przekazują dzieciom, wynikały z uniwersalnych wartości, z norm społecznie akceptowalnych. Należy pamiętać o szacunku i poszanowaniu godności człowieka. Wprowadzanie zasad i ustalanie granic musi mieć na celu przede wszystkim dobro i rozwój dziecka. Ważne jest nauczenie reguł zachowania dotyczących bezpiecznego i zdrowego stylu życia, wykonywania obowiązków, kontaktów z drugim człowiekiem itp. Olbrzymie znaczenie ma przekazywanie oraz uczenie wartości i norm moralnych takich jak: uczciwość, sprawiedliwość, szacunek, uprzejmość, skromność, itd.

Zasady powinny być proste, jasno sformułowane, a granice czytelnie określone. Dziecko musi bowiem wiedzieć czego się od niego oczekuje, co mu wolno, a czego nie wolno. Ważne jest też dostosowanie reguł wychowania do wieku dziecka. Aby taki system działał, potrzebne są cierpliwe i konsekwentne działania ze strony dorosłych. Jeśli tego brakuje, to dziecko jest zagubione, nie rozumie i nie wie jak trzeba się zachować, próbuje i sprawdza na co może sobie pozwolić. Jeśli np. maluch bawi się w miejscu niebezpiecznym, to dorosły powinien przenieść go w bezpieczne miejsce i powtarzać to działanie stale i konsekwentnie, jeśli dziecko nadal chce bawić się tam gdzie nie można. Ze starszymi dziećmi należy ustalić i wyjaśnić zasady, granice i konsekwencje. Dziecko musi być świadome skutków niestosowania się do ustalonych reguł. Konsekwencje muszą być adekwatne do zachowania i wprowadzone natychmiast.

Aby motywować dziecko do stosowania się do zasad i do odpowiedniego postępowania ważne jest pozytywne wzmacnianie, chwalenie za codzienne prawidłowe sprawowanie. Jeśli chcemy zmienić zachowanie dziecka, to pomocne będą podpowiedzi i wskazówki kierowane do dziecka, a nie tylko zakazy. Wskazówka to informacja co dziecko powinno zrobić, a jednocześnie pokazanie mu alternatywnego zachowania. Należałoby więc powiedzieć: „zatrzymaj się” zamiast „nie biegaj”, „mów cicho” zamiast „ nie krzycz”, „skacz na podłodze” zamiast „nie skacz na kanapie”. Dobrze jest też dawać dziecku pomocne przypomnienia i ostrzeżenia,  dopiero się uczy się prawidłowego postępowania. Zachowanie rodziców powinno być wzorem. Bardzo pomagają też jasno ustalone reguły współżycia rodzinnego, zachęcanie dzieci do rozmowy, do wspólnego rozwiązywania problemów,  rytuały np. wieczorny posiłek, podczas którego każdy opowie jak minął dzień. Rodzina powinna cieszyć się sukcesami i zastanawiać się jak poradzić sobie z trudnymi sytuacjami. W ramach stawiania rozsądnych granic trzeba też dać dziecku pewną swobodę wyboru, uczyć odpowiedzialności i samokontroli.

Aby uczyć się rozróżniania co jest dobre, a co złe, co wolno, a czego nie wolno, aby wiedzieć, które zachowania są prawidłowe, dzieci potrzebują jasnych zasad i reguł postępowania. Pozwoli im to czuć się bezpiecznie i pewnie, a także nauczy je funkcjonowania w najbliższym otoczeniu, a później w świecie.